Vrijheid is een natuurlijke staat van leven

De revoluties in Noord-Afrika maken maar weer eens duidelijk dat regeren over anderen werkt zolang dat wordt geaccepteerd. De houdbaarheidsdatum van een regime of van een politiek systeem wordt uiteindelijk bepaald door degene die voorwerp zijn van machtsuitoefening.

Macht heeft alles te maken met ongelijkwaardigheid, namelijk tussen degene die macht hebben en degene die dit ontberen. Macht ontstaat door status. Status vloeit voort uit fysieke macht. Fysieke macht ontstaat door te dreigen met of het toepassen van dwang en geweld op een persoon. Status vloeit ook voort uit wet- en regelgeving; de wettelijke status.

Dictaturen zijn gebaseerd op fysieke macht. Democratieën zijn gebaseerd op wettelijke status. Het uiteindelijke resultaat is hetzelfde. Beide vormen van regeren hebben met elkaar gemeen dat er een belangenconflict is tussen de Haves en de Have-Nots, tussen zij die domineren en zij die worden gedomineerd. Alle conflicten in de wereld zijn naar deze analyse terug te leiden. Hieraan, dus aan de dominante cultuur van de wereld waarin wij leven, kan mijns inziens vrij eenvoudig een einde worden gemaakt. Hoe? Door te stoppen met het denken in termen van macht. Door aan structuren die op macht zijn gebaseerd de legitimiteit te ontnemen. Dus daartegen fysieke weerstand te bieden, zoals tegen de dictaturen in Noord-Afrika geschiedt of, in ons geval, door te stoppen met stemmen.

Een wereld gebaseerd op onderlinge harmonie en contract krijgt pas een kans als de overtuiging wordt losgelaten dat het voor de goede gang van zaken in een samenleving wenselijk en noodzakelijk is dat er over mensen macht moet worden uitgeoefend. Wat is het alternatief? Met andere woorden in welk begrip vindt macht zijn tegenstelling. Door macht uit te oefenen worden mensen gedwongen iets te doen.

Tegenover dwang staat derhalve vrijwilligheid. Vrijwilligheid betekent dat mensen vrij zijn om zelf te bepalen wat ze doen en wanneer ze het doen. In plaats van dat er voor hun wordt gedacht, hebben ze de mogelijkheid om er zelf over na te denken en te besluiten. Tegenover menscontrole en dwang (slavernij) staan dus vrijwilligheid en keuzevrijheid (vrijheid). In een vrije samenleving wordt deze vrijheid begrensd door twee gouden regels: doe andere mensen geen (lichamelijk) kwaad en respecteer andermans eigendommen. Voor de rest staat het iedereen vrij zijn leven naar eigen inzicht in te richten. Een utopie? Mijns inziens niet. Vrijheid is immers de natuurlijke staat van al het leven hier op aarde en dus ook van de mens.